De Mistral: alles over de beruchte wind
Wat is de Mistral precies?
De Mistral (in het Occitaans: maestral, 'meesterwind') is een katabatische wind — een wind die afdaalt vanuit de hoger gelegen gebieden van het Centraal Massief en de Alpen richting de Middellandse Zee via de Rhône-vallei. Het is een droge, koude wind die de lucht reinigt van vocht en stof, waardoor de lucht na een Mistral kristalhelder is.
Windsnelheden van 60–100 km/u zijn normaal. Tijdens extreme Mistral-episodes, met name in de winter en lente, kunnen windsnelheden oplopen tot 130–150 km/u. In de Camargue en bij Marseille zijn dit soort extreme pieken geen uitzondering.
Wanneer waait de Mistral?
De Mistral kan het hele jaar opspelen maar is het meest frequent en krachtig van november tot april. In de zomer (juni–augustus) is hij minder frequent maar kan hij ook dan onverwacht opspelen — soms voor een paar uur, soms voor meerdere dagen.
Er bestaat een volkswijsheid in de Provence: de Mistral waait altijd in veelvouden van drie dagen — 3, 6 of 9 dagen. Hoewel dit geen meteorologisch feit is, zit er een kern van waarheid in: als de Mistral eenmaal begint, duurt hij zelden slechts één dag. Twee tot vijf dagen is gebruikelijk; een langdurige Mistral van negen of meer dagen is uitzonderlijk maar komt voor.
Waar is de Mistral het sterkst?
De Mistral is het meest intens langs de kust tussen Marseille en Montpellier, in de Camargue (Arles, Saintes-Maries-de-la-Mer), in de Rhône-delta en op het Plateau de Valensole. De stad Nice en de Alpes-Maritimes zijn relatief beschermd door de Alpen — de Mistral is daar merkbaar minder sterk dan ten westen van Marseille.
In de Gers en de Midi-Pyrénées is het de Tramontane — een verwante maar andere wind — die uit het noorden en noordwesten blaast. Minder krachtig dan de Mistral maar ook karakteristiek voor de regio.
Invloed op het vakantieweer
De Mistral heeft een paradoxaal effect op het weer. Enerzijds maakt hij het koud aanvoelen — bij een sterke Mistral van 80 km/u voelt 15°C aan als 5°C. Terrassen worden gesloten, stranden verlaten en boten afgemeerd. Anderzijds produceert de Mistral het mooiste licht van de Provence: strakblauwe lucht, kristalhelder zicht tot de Alpen toe en kleuren die zo intens zijn dat je begrijpt waarom Van Gogh in Arles ging wonen.
Na een lange Mistral is de lucht zo schoon dat je vanuit Marseille de bergtoppen van de Alpen kunt zien. Fotografen en schilders weten dit — de dag na een Mistral is de beste dag voor buitenfotografie in de Provence.
Praktische tips bij Mistral-weer
Controleer altijd de windverwachting voor je vertrekt naar de Provence. Windkracht 7 (50–60 km/u) is al onaangenaam op een terras; windkracht 9 (75–85 km/u) maakt buitenactiviteiten onplezierig. Neem altijd een winddichte jas mee, zelfs in de zomer. De geur van lavendel en tijm is bij Mistral overal aanwezig — een paradoxaal voordeel van de wind. Binnenactiviteiten bij Mistral: markten in overdekte hallen, kathedralen, musea en de typische Provençaalse midi-siësta in een café zijn perfecte alternatieven.
De Mistral in kunst en literatuur
De Mistral heeft diepe sporen nagelaten in de cultuur van de Provence. De dichter Frédéric Mistral — die de Nobel Prijs voor Literatuur won in 1904 — dankte zijn naam aan de wind. Van Gogh schreef in zijn brieven aan Theo over de "vreselijke Mistral" die hem hinderde bij het schilderen buiten. Marcel Pagnol beschreef de wind uitgebreid in zijn Provence-romans. Peter Mayle wijdde er in 'Un an en Provence' meerdere pagina's aan. De Mistral is onlosmakelijk verbonden met het beeld van de Provence.
